Diyanet İşleri Başkanı, Vakıflar Genel Müdürü ve Kültür Bakanı Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’ne sahip çıkmalı

Bizi biz yapan değerlerimize sahip çıkmalıyız. Tarihin canlı şahidi kültür eserlerimizi korumalıyız. Vakıf medeniyetimizi çok iyi bilerek, geleceğe emanet etmeliyiz.

Kocaeli Gebze’nin çok önemli tarih ve kültür mirası, Gebze Çoban Mustafa Paşa Külliyesi Gebze’nin yüzlerce yıllık tarihine canlı şahitlik yapan kültür mirasımızdır. 
Gebze’yi Gebze yapan ve Gebze’nin bugünkü bilim, teknoloji, sanayi, tarih, kültür ve turizm şehiri olmasında çok önemli rolü olan Çoban Mustafa Paşa Külliyesi ve Vakfı’na öncelikle biz Gebzeliler sahip çıkmalıyız. 
Çoban Mustafa Paşa ile ilgili Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen uluslarası sempozyumda sunduğum bildirinin bir kısmını bir kez daha sizlerle paylaşıyor, başta Diyanet İşleri Başkanı Sayın Ali Erbaş, Kültür Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy ve Vakıflar Genel Müdürü Sayın Burhan Ersoy olmak üzere tüm ilgili ve yetkilileri Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’ne sahip çıkıp, korumaya, külliye ve vakıfla ilgili araştırma yapıp, işgal edilmiş vakıf mallarını kurtarmaya davet ediyorum.

***

GEBZE’NİN KENTLEŞME SÜRECİN’DE ÇOBAN MUSTAFA PAŞA KÜLLİYESİ VE VAKFI’NIN ÖNEMİ

Örnek bir devlet ve vakıf adamı Çoban Mustafa Paşa’nın hayatı ve eserleri…
Çoban Mustafa Paşa, Fatih tarafından Osmanlı Enderun Mektepleri’ne alınmış ve devlet hizmetine kazandırılmış çok önemli bir devlet adamı. Fatih’ten sonra 31 yıl hükümdarlık yapan 2. Beyazıt döneminde birçok devlet hizmetinde bulunmuş, Yavuz Sultan Selimin kızı ile evlenerek saraya damat olmuş, Kanuni Döneminden Başbakan yardımcısı olarak orduların başkomutanı unvanına sahip olmuş, 4 Padişah döneminde yaşayıp 75 yıla yakın ömrünü devlet hizmetinde geçirmiş, kurduğu vakıflar ile sadece Gebze bölgesin’de değil, Türkiye’nin bir çok yerinde ve ayrıca Bulgaristan, Makedonya, Romanya, Macaristan, Bosna, Arnavutluk. Rodos, Mısır ve Hicaz coğrafyasında yaptığı vakıf eserleri ile bugün bile hizmetlerine devam eden vakıf kurarak malını mülkünü insanlığın hizmetine tahsis eden örnek bir devlet adamıdır.

Gebze Çoban Mustafa Paşa Külliyesi

Gebze’nin kalbi, Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’nde atar. Külliye, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’ın vezirlerinden Çoban Mustafa Paşa’nın emriyle 16. yüzyılda Mimar Sinan’a yaptırılmış.
Türk süsleme sanatının tüm özelliklerine sahip bu tarihi şehir minyatürü; camii, medrese, ker- vansaray, paşa odaları, hankah, bimarhane, han, hamam, imarethane, kütüphane, su kuyusu, şadırvan ve türbe gibi her biri eşsiz yapılar topluluğundan oluşmakta. Külliyenin Güney kapısı üzerinde Kanuni Sultan Süleyman’ın tuğrası göze çarpmaktadır.
Tek kubbeli haremi, beş bölümlü son cemaat yeri ve minaresiyle camii, külliyenin tam ortasında ve Gebze’ye hakim merkezi bir mevkide yer almakta… Bu caminin mihrap ve duvarları kufi yazılarla süslenerek renk ve düzeni görkemli Türk çinileri ile sağlanmıştır.

Türbe, caminin kıble tarafında, külliyenin diğer yapılarından bir bahçe duvarı ile ayrılan hazire avlusundadır.  Çoban Mustafa Paşa 1529 yılında vefat edince Gebze’de yaptırdığı Külliye’nin içinde yer alan bu türbeye defnedilmiş. Çoban Mustafa Paşa, Mısır ve Rodos’ta valilik yapmış, İstanbul ve Bulgaristan’ın birer semtine adını bırakmış. Çaldıran Seferi dönüşü vezirliğe yük- seltilmiş. Yavuz Sultan Selim’in kızı Hafiza Sultan ile evlenen Çoban Mustafa Paşa, Kanuni’ye de vezirlik yapmıştır.
Rumeli Beylerbeyliği de yapan Çoban Mustafa Paşa, onlarca vakıf eseri yaptırarak insanların hizmetine tahsis etmesi ile ünlüdür. Hakkında bir çok hikaye ve efsaneler anlatılan örnek bir devlet adamı olarak tanınıyor…
Türbe, dış görünümüyle klasik Osmanlı Türbeleri’nin güzel bir örneğidir. Sekizgen planlı, giriş kısmı tamamıyla mermerlerle kaplıdır.
Külliye’nin avlusuna batıda, kuzeyde ve güneyde olmak üzere üç kapıdan giriliyor.
Külliye’nin batı tarafındaki giriş kapısının üstüne inşa edilmiş kütüphane, araştırmacılar için çok önemli bir yapıydı.
Kütüphane’nin sol tarafında paşa odaları, sağ tarafında da imarethane bulunuyor. Paşa adaları yüksek rütbeli kişilerin misafir edildiği bölüm. İmarethane, külliyenin mutfağı ve yemekhanesidir.
Kuzey kapıdan girince Kervansaray karşımıza çıkıyor. Kervansaray sağda ve solda olmak üzere iki bölümden oluşuyor, Kervansaraya Deve Doğum Hanları’ da deniyor.
Tekke bir diğer adıyla hankah, Kervansarayın hizasında külliyenin kuzeydoğu köşesinde re- vaklı bir avlu etrafında U planlı bir yapı, hankah 12 derviş odası var ve semahaneden oluşmakta…
Medrese, Hankah’ın hemen karşısında bulunan Külliyenin güney kapısının sağında yer alıyor. Zembilli Ali Efendi’nin ders verdiği bu medreseden bir çok ilim adamı yetişmiş. Duvarla çevrili bir bahçesi bulunan medreseye külliyenin dışından bir kapıdan giriliyor. Medrese üç tarafı revaklarla çevrili, avlu etrafında 17 odadan oluşuyor. Bir de mescidi olan medrese Osmanlı döneminde yüksek öğrenim yaptırılan bir okul düzeyindeyimiş.
Gebze Bölgesi’nin tarih, kültür ve turizm değerleri içerisinde Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’nin çok önemli yeri vardır. Çoban Mustafa Paşa’nın yüzlerce yıl önce kurduğu ve içerisinde birbirinden kıymetli çok değerli yazma eserlerinde bulunduğu Gebze Çoban Mustafa Paşa Kütüphanesi 1940’lı yıllarda yağmalanmış, vakfettiği araziler, dükkânlar, han ve hamam ise kişilerin mülkiyetine geçmiş.
Çoban Mustafa Paşa Gebze’nin kentleşmesinde çok önemli yere sahip. Çoban Mustafa Paşa Külliyesi Gebze şehrinin kurulmasının temel taşı olmuş, yüzlerce yıldır Gebze Bölgesi Mustafa Paşa Külliyesi etrafında büyüyerek genişlemiş. Mustafa Paşa Külliyesi, külliye mimarisi içerisinde her bakımdan önemli özelliklere sahip muhteşem bir eserdir.
Gebze bölgesi bugün bir milyona yakın nüfusu, binlerce sanayi kuruluşu ile Gebze’nin sanayi, ticaret, kültür ve turizm merkezi olmasında Çoban Mustafa Paşa’nın önemi çok büyüktür.
Gebze’nin kentleşme sürecinde, Çoban Mustafa Paşa Külliyesi ve Vakfı’nın önemli katkısı olmuştur. Biz bu yazımızı da çeşitli kaynaklardan derlediğimiz bilgi ve belgelerin ışığı altında araştırmalar yaparak hazırladık. Devr-i  Alem Belgesel TV Programı olarak Çoban Mustafa Paşa’nın valilik, paşalık ve beylerbeyliği yaptığı ülkeler ve bölgelerde belgesel görüntüler çekerek bir çok tv kanalında yayınladık. Kocaeli Büyükşehir belediyesi tarafından düzenlenen “ULUSLARARASI ÇOBAN MUSTAFA PAŞA ve KOCAELİ TARİHİ – KÜLTÜRÜ SEMPOZYU- MU – IV “ için hazırladığımız bildiride bu belge ve bilgilere yer verdik. (Kaynak: Devi Alem Belgesel TV Programı www.devrialem.tv arşivi ve  www.gebzegazetesi.com ve www.iktav.com  Kütüphanesi İktav Belgesel Yayincilik arşivi)

***

Evet Çoban Mustafa Paşa Külliyesi’ne Gebze olarak yeteri kadar sahip çıkmadık. Bugün bu muhteşem külliyenin bir çok bölümü kapalı, bazı bölümler yıpranıyor. Külliyenin bahçesine belediye tarafından yapılmış geniş çadır ve cami  kapısı girişindeki  branda caminin muhteşem mimarisine gölge düşürüyor.
Asırlar önce yapılan cami tuvaletleri  bugünkü ihtiyaca cevap vermiyor. Üstelik tuvaletlerinin ücretli olması, camiye ve Çoban Mustafa Paşa Vakfı’na yakışmıyor.  Birçok tarihi camilerde olduğu gibi Kocaeli Büyükşehir ve Gebze Belediyelerinin  cami tuvaleti ile cami avlusunu temiz tutacak görevli vermesi gerekiyor.
Vakıflar Genel Müdürlüğü,  Diyanet İşleri Başkanlığı  ve Vakıflardan Sorumlu Kültür Bakanı’nı Gebze kamuoyu adına tarihi göreve davet ediiyorum. Çoban Mustafa Paşa Külliyesi ve Vakfı’na sahip çıkıp, koruyarak gelecek kuşaklara emanet etmeliyiz. 
Çoban Mustafa Paşa Külliyesi ve Vakfına sahip çıkmak, Gebze’nin geleceğine sahip çıkmaktır.

Burhan Ersoy-Vakıflar Genel Müdürü

Mehmet Nuri Ersoy-Kültür ve Turizm Bakanı

Ali Erbaş-Diyanet İşleri Başkanı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s